Việc xây dựng phòng học STEM không chỉ đơn thuần là trang bị robot, bộ lập trình hay máy in 3D. Để phòng STEM có thể phục vụ hiệu quả chương trình giáo dục phổ thông, nhà trường cần xác định rõ cấp học, mục tiêu sử dụng, danh mục thiết bị dạy học tối thiểu, thiết bị thực hành bổ sung và cơ sở vật chất đi kèm.
Đặc biệt, khi lập kế hoạch mua sắm, dự toán hoặc hồ sơ đầu tư cho trường học, danh mục thiết bị cần được đối chiếu với các văn bản hiện hành của Bộ Giáo dục và Đào tạo, trong đó có Thông tư 37/2021/TT-BGDĐT, Thông tư 38/2021/TT-BGDĐT, Thông tư 39/2021/TT-BGDĐT và Thông tư 26/2023/TT-BGDĐT.
Bài viết dưới đây cung cấp hướng tiếp cận để nhà trường, phòng giáo dục và đơn vị tư vấn có thể xây dựng danh mục thiết bị phòng học STEM theo từng cấp học, đồng thời lựa chọn thêm các thiết bị công nghệ phù hợp với định hướng STEM/ STEAM hiện đại.
1. Căn Cứ Xây Dựng Danh Mục Thiết Bị Phòng Học STEM
1.1. Thông tư 37/2021/TT-BGDĐT – Danh mục thiết bị dạy học tối thiểu cấp Tiểu học
Thông tư 37/2021/TT-BGDĐT ban hành ngày 30/12/2021 quy định Danh mục thiết bị dạy học tối thiểu cấp Tiểu học, là một trong những căn cứ quan trọng khi nhà trường xây dựng danh mục thiết bị phục vụ các môn học và hoạt động giáo dục ở cấp Tiểu học. Văn bản có hiệu lực từ ngày 14/02/2022.
Ở cấp Tiểu học, thiết bị phục vụ hoạt động STEM nên ưu tiên:
- Mô hình trực quan và bộ dụng cụ thực hành khoa học.
- Thiết bị đo lường cơ bản.
- Bộ lắp ghép mô hình kỹ thuật.
- Học cụ Toán học và Khoa học.
- Dụng cụ quan sát, khám phá tự nhiên.
- Thiết bị phục vụ hoạt động trải nghiệm, thiết kế và chế tạo đơn giản.
Việc lựa chọn thiết bị cần chú trọng tính an toàn, trực quan, dễ thao tác và phù hợp với độ tuổi học sinh.
1.2. Thông tư 38/2021/TT-BGDĐT – Danh mục thiết bị dạy học tối thiểu cấp THCS
Thông tư 38/2021/TT-BGDĐT ban hành danh mục thiết bị dạy học tối thiểu cấp Trung học cơ sở.
Ở cấp THCS, hoạt động STEM có thể được triển khai ở mức độ phức tạp hơn thông qua các nội dung liên quan đến Khoa học tự nhiên, Công nghệ, Tin học, Toán học và hoạt động trải nghiệm.
Danh mục thiết bị có thể được tổ chức theo các nhóm:
- Thiết bị thí nghiệm Khoa học tự nhiên.
- Bộ dụng cụ Vật lý, Hóa học, Sinh học.
- Bộ lắp ráp kỹ thuật.
- Thiết bị điện – điện tử cơ bản.
- Máy tính và thiết bị công nghệ thông tin.
- Bộ lập trình và điều khiển.
- Cảm biến và thiết bị thu thập dữ liệu.
1.3. Thông tư 39/2021/TT-BGDĐT – Danh mục thiết bị dạy học tối thiểu cấp THPT
Thông tư 39/2021/TT-BGDĐT quy định danh mục thiết bị dạy học tối thiểu cấp Trung học phổ thông. Đây là căn cứ quan trọng khi xây dựng cấu hình thiết bị phục vụ học tập và thực hành ở cấp THPT.
Ở cấp học này, phòng STEM có thể được định hướng chuyên sâu hơn với các nội dung:
- Lập trình và điều khiển.
- Robotics.
- Điện – điện tử.
- IoT.
- Đo lường và thu thập dữ liệu.
- Thiết kế và chế tạo.
- Khoa học kỹ thuật.
- Mô hình tự động hóa.
- Nghiên cứu và phát triển sản phẩm.
1.4. Thông tư 26/2023/TT-BGDĐT – Văn bản sửa đổi, bổ sung
Thông tư 26/2023/TT-BGDĐT ngày 28/12/2023 sửa đổi, bổ sung một số quy định tại danh mục thiết bị dạy học tối thiểu ban hành kèm theo Thông tư 37/2021, 38/2021 và 39/2021. Các nội dung sửa đổi có hiệu lực từ ngày 12/02/2024.
Vì vậy, khi lập danh mục thiết bị phòng học STEM hiện nay, nhà trường không nên chỉ sử dụng riêng danh mục ban hành năm 2021 mà cần đối chiếu với các nội dung sửa đổi, bổ sung hiện hành.
2. Phân Biệt Thiết Bị Dạy Học Tối Thiểu Và Thiết Bị STEM Bổ Sung
Một trong những vấn đề thường gặp khi xây dựng phòng STEM là đồng nhất toàn bộ thiết bị robot, máy in 3D, Arduino, máy cắt laser… với “danh mục thiết bị tối thiểu theo Thông tư”.
Trên thực tế, cần phân thành hai nhóm:
| Nhóm thiết bị | Mục đích | Cách xây dựng danh mục |
|---|---|---|
| Thiết bị dạy học tối thiểu | Đáp ứng yêu cầu thiết bị dạy học theo cấp học | Đối chiếu trực tiếp các Thông tư hiện hành |
| Thiết bị STEM bổ sung | Tăng cường thực hành, sáng tạo, nghiên cứu và chế tạo | Xây dựng theo mục tiêu giáo dục STEM của nhà trường |
| Thiết bị công nghệ | Hỗ trợ lập trình, robotics, IoT, AI, 3D | Lựa chọn theo chương trình và mức độ sử dụng |
| Nội thất phòng STEM | Tổ chức không gian học tập, thực hành nhóm | Thiết kế theo diện tích và số lượng học sinh |
| Thiết bị an toàn | Bảo đảm an toàn trong quá trình thực hành | Xây dựng đồng bộ với thiết bị phòng học |
Do đó, danh mục thiết bị phòng STEM hoàn chỉnh không nên chỉ sao chép một danh sách sản phẩm, mà cần được xây dựng dựa trên mục tiêu sử dụng thực tế của nhà trường.
3. Tư Vấn Danh Mục Thiết Bị Phòng Học STEM Theo Từng Cấp Học
Mỗi cấp học có định hướng đào tạo và mức độ tiếp cận kiến thức khác nhau, vì vậy yêu cầu về thiết bị STEM cũng cần được lựa chọn phù hợp. Vì vậy, bảng thông tin dưới đây giúp nhà trường dễ dàng hình dung sự khác biệt về nhu cầu trang thiết bị từ Tiểu học, THCS đến THPT:
| Tiêu chí | Tiểu học | THCS | THPT |
|---|---|---|---|
| Văn bản tham chiếu | Thông tư 37/2021/TT-BGDĐT và các nội dung cập nhật theo Thông tư 26/2023/TT-BGDĐT | Thông tư 38/2021/TT-BGDĐT và văn bản sửa đổi, hợp nhất liên quan | Thông tư 39/2021/TT-BGDĐT và các nội dung được cập nhật theo quy định hiện hành |
| Định hướng học tập | Hình thành hứng thú với khoa học, công nghệ thông qua quan sát, khám phá và các hoạt động thực hành đơn giản. | Phát triển kỹ năng thực hành, lắp ráp, lập trình và vận dụng kiến thức để xử lý các bài toán thực tế. | Tập trung nghiên cứu, thiết kế, thử nghiệm và phát triển các sản phẩm ứng dụng công nghệ. |
| Nhóm thiết bị phù hợp | Bộ khám phá khoa học, mô hình kỹ thuật, dụng cụ thực hành và các học cụ STEM có thiết kế trực quan, an toàn. | Bộ điện – điện tử, cảm biến, vi điều khiển, robot giáo dục và dụng cụ chế tạo cơ bản. | Thiết bị đo lường, robot nâng cao, máy in 3D, CNC mini, IoT và các hệ thống điều khiển – tự động hóa. |
| Yêu cầu về lập trình | Ưu tiên nền tảng lập trình trực quan bằng các khối lệnh, thao tác đơn giản và dễ tiếp cận. | Có thể kết hợp lập trình kéo thả với bước đầu làm quen các ngôn ngữ như Python, C/C++. | Hướng đến lập trình chuyên sâu, xử lý dữ liệu, kết nối cảm biến và xây dựng các ứng dụng IoT. |
| Mức độ thực hành | Khám phá, lắp ghép và tạo ra các mô hình đơn giản dưới sự hướng dẫn của giáo viên. | Thực hiện các dự án nhóm, robot và mô hình điều khiển có mức độ phức tạp cao hơn. | Thiết kế – chế tạo – kiểm thử sản phẩm, nghiên cứu khoa học và triển khai các dự án công nghệ chuyên sâu. |
| Yêu cầu về an toàn | Ưu tiên thiết bị nhỏ gọn, dễ sử dụng, vật liệu an toàn và phù hợp với lứa tuổi học sinh. | Bổ sung hướng dẫn sử dụng linh kiện, dụng cụ và thiết bị điện – điện tử an toàn. | Yêu cầu cao hơn về quy trình vận hành, an toàn điện, thiết bị chế tạo và bảo hộ trong thực hành. |
4. Danh Mục Thiết Bị Dùng Chung Cho Phòng Học STEM
Ngoài thiết bị chuyên môn, khi xây dựng phòng STEM cần tính đến hệ thống thiết bị dùng chung để bảo đảm khả năng tổ chức lớp học theo nhóm.
4.1. Thiết bị trình chiếu và tương tác
- Màn hình tương tác
- Máy chiếu hoặc màn hình hiển thị
- Camera
- Micro
- Loa
- Máy tính giáo viên
- Thiết bị kết nối không dây
4.2. Bàn ghế thực hành
- Bàn STEM theo nhóm
- Bàn thực hành kỹ thuật
- Ghế học sinh
- Tủ đựng thiết bị
- Tủ linh kiện
- Giá lưu trữ robot và mô hình
4.3. Thiết bị mạng và điện
- Hệ thống Wi-Fi
- Switch mạng
- Ổ cắm điện an toàn
- Hệ thống dây dẫn
- Bộ lưu điện khi cần thiết
- Hệ thống chiếu sáng
- Hệ thống thông gió
4.4. Thiết bị an toàn
- Bình chữa cháy
- Bộ sơ cứu.
- Thiết bị bảo hộ.
- Kính bảo hộ
- Găng tay phù hợp
- Biển cảnh báo
- Thiết bị bảo vệ nguồn điện
Đối với các phòng có máy in 3D, máy CNC hoặc thiết bị gia công, yêu cầu về bố trí không gian, thông gió, nguồn điện và quy trình vận hành an toàn cần được tính toán ngay từ giai đoạn thiết kế.
5. Gợi Ý Cấu Hình Phòng STEM Theo Mức Đầu Tư
Tùy theo mục tiêu và ngân sách, nhà trường có thể xây dựng danh mục theo nhiều mức độ khác nhau.
| Cấu hình | Thiết bị chính | Phù hợp |
|---|---|---|
| Cơ bản | Bộ khoa học, bộ lắp ráp, dụng cụ thực hành, máy tính | Tiểu học, hoạt động STEM cơ bản |
| Tiêu chuẩn | Thiết bị khoa học + robot + lập trình + cảm biến + bàn STEM | Tiểu học, THCS |
| Nâng cao | Robotics + IoT + lập trình + máy in 3D + thiết bị chế tạo | THCS, THPT |
| Chuyên sâu | Robotics nâng cao + AI + IoT + 3D + CNC/laser + thiết bị nghiên cứu | THPT, trường định hướng công nghệ |
Việc lựa chọn cấu hình nên căn cứ vào số lượng học sinh/lớp, số nhóm thực hành, số tiết sử dụng phòng mỗi tuần, chương trình giáo dục của trường và định hướng phát triển STEM thay vì chỉ dựa vào ngân sách đầu tư ban đầu.
6. Quy Trình Tư Vấn Lập Danh Mục Thiết Bị Phòng STEM
Để hạn chế tình trạng mua thiết bị nhưng không khai thác hết công năng, nhà trường có thể triển khai theo quy trình:
Bước 1: Xác định cấp học
Xác định phòng STEM phục vụ:
- Tiểu học.
- THCS.
- THPT.
- Trường liên cấp.
Bước 2: Xác định mục tiêu sử dụng
Ví dụ:
- Dạy học STEM chính khóa.
- Hoạt động trải nghiệm.
- Câu lạc bộ STEM.
- Robotics.
- Nghiên cứu khoa học kỹ thuật.
- IoT và lập trình.
- Makerspace.
- Các cuộc thi sáng tạo.
Bước 3: Đối chiếu danh mục thiết bị tối thiểu
Đối chiếu với các văn bản tương ứng:
Thông tư 37/2021/TT-BGDĐT → Tiểu học
Thông tư 38/2021/TT-BGDĐT → THCS
Thông tư 39/2021/TT-BGDĐT → THPT
Đồng thời cập nhật các nội dung sửa đổi, bổ sung theo Thông tư 26/2023/TT-BGDĐT.
Bước 4: Bổ sung thiết bị STEM chuyên dụng
Sau khi xác định nhóm thiết bị cần thiết, nhà trường có thể bổ sung:
- Robot.
- Bộ lập trình.
- Cảm biến.
- IoT.
- Máy in 3D.
- Thiết bị chế tạo.
- Thiết bị AI.
- Thiết bị mô phỏng.
Bước 5: Lập bảng dự toán
Danh mục cuối cùng nên thể hiện rõ:
Tên thiết bị – thông số kỹ thuật – đơn vị tính – số lượng – mục đích sử dụng – cấp học – xuất xứ – hồ sơ kèm theo – dự toán kinh phí.
Đây là cơ sở thuận tiện để nhà trường xây dựng kế hoạch mua sắm và triển khai đầu tư phòng STEM.
7. Những Lưu Ý Khi Lập Danh Mục Thiết Bị STEM
7.1. Không nên đồng nhất “phòng STEM” với một danh sách sản phẩm cố định
Mỗi trường có diện tích phòng, số lượng học sinh và định hướng giáo dục khác nhau. Vì vậy, danh mục thiết bị cần được cá nhân hóa theo nhu cầu thực tế.
7.2. Cần phân biệt thiết bị tối thiểu và thiết bị nâng cao
Các thiết bị như robot, máy in 3D, Arduino, Raspberry Pi, CNC mini hoặc máy cắt laser có thể đóng vai trò quan trọng trong một phòng STEM hiện đại, nhưng khi lập hồ sơ đầu tư cần xác định rõ nhóm thiết bị nào thuộc danh mục tối thiểu theo văn bản và nhóm nào là thiết bị bổ sung.
7.3. Chú trọng khả năng sử dụng lâu dài
Một bộ thiết bị STEM tốt không chỉ cần nhiều chức năng mà còn phải:
- Dễ sử dụng
- Có tài liệu hướng dẫn
- Có học liệu đi kèm
- Có linh kiện thay thế
- Có khả năng mở rộng
- Phù hợp với trình độ giáo viên
- Phù hợp với độ tuổi học sinh
7.4. Tính đến đào tạo và chuyển giao
Đối với phòng STEM có nhiều thiết bị công nghệ, việc đào tạo giáo viên và chuyển giao kỹ thuật nên được đưa vào kế hoạch ngay từ đầu.
Một phòng học được trang bị đầy đủ nhưng giáo viên không được hướng dẫn khai thác thiết bị sẽ khó phát huy hiệu quả đầu tư.
8. Đại Nam – Tư Vấn Xây Dựng Danh Mục Thiết Bị Phòng Học STEM Trọn Gói
Đại Nam cung cấp giải pháp thiết bị STEM đồng bộ, đúng nhu cầu và phù hợp quy định, đồng hành cùng nhà trường, dự án giáo dục và các đơn vị tổng thầu.
- Kết nối chính hãng: Tiếp nhận nhu cầu, danh mục thầu và kết nối với các nhà phân phối chính hãng, đảm bảo đúng chủng loại, thông số và số lượng.
- Hồ sơ đầy đủ: Thiết bị có CO/ CQ và các hồ sơ liên quan, hỗ trợ thuận tiện cho công tác nghiệm thu, thanh quyết toán.
- Hóa đơn VAT hợp lệ: Cung cấp hóa đơn theo đúng danh mục và hợp đồng, đảm bảo minh bạch trong quá trình mua sắm.
- Tư vấn đồng hành: Hỗ trợ tư vấn, thiết kế phòng STEM Lab miễn phí, phối hợp bàn giao, hướng dẫn và nghiệm thu thiết bị.
Để được tư vấn giải pháp phù hợp nhất, vui lòng liên hệ: 094 280 1618.
Công ty Cổ phần Thiết bị và Khoa học Kỹ thuật Đại Nam – chuyên tư vấn giải pháp cho doanh nghiệp và trường học
Miền Bắc: Số 5 Hạ Yên Quyết – P. Yên Hoà – Q. Cầu Giấy – Hà Nội
Miền Nam: Số 33 Mai Lão Bạng – P.13 – Quận Tân Bình – Tp.HCM
Hotline: 094 280 1618
Fanpage: https://www.facebook.com/dainamcorp.2016
